به گزارش خبرنگار «فیوچریکس»، در ماههای اخیر، اتصال کارت سوخت به کارت بانکی بهعنوان یکی از طرحهای مهم دولت در حوزه هوشمندسازی سوخت مطرح شد؛ طرحی که قرار بود فرآیند سوختگیری را برای مردم سادهتر و از وابستگی به کارتهای فیزیکی سوخت کم کند. با این حال، فاصله میان وعدههای مطرحشده و آنچه امروز در میدان اجرا دیده میشود، قابل توجه است.
بر اساس اعلام مسئولان، اجرای سوختگیری با کارت بانکی قرار بود از تیرماه بهصورت پایلوت در چند جایگاه آغاز شود. با این حال، گزارشهای موجود نشان میدهد اجرای این طرح همچنان در مقیاس محدود قرار دارد؛ موضوعی که این سؤال را ایجاد میکند که آیا مسئله اصلی، آماده نبودن زیرساختهاست یا صرفاً هماهنگی میان دستگاههای متولی زمانبر شده است؟
از منظر فناوری، اتصال سوختگیری به کارت بانکی صرفاً تغییر یک کارت فیزیکی با کارت دیگر نیست. این فرآیند نیازمند اتصال پایدار میان سامانههای سوخت، شبکه بانکی، پرداخت، احراز هویت، مدیریت سهمیه و سامانههای نظارتی است. بنابراین پیش از توسعه سراسری چنین طرحی باید مشخص شود این زنجیره تا چه اندازه از نظر پایداری، مقیاسپذیری، تابآوری و امنیت سایبری آزموده شده است.
این پرسش در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که در خردادماه امسال حمله سایبری به چهار بانک بزرگ کشور، شامل بانکهای ملی، تجارت، صادرات و توسعه صادرات، تأیید شد. رخدادی که فارغ از جزئیات فنی آن، یک پیام روشن برای سیاستگذاران دارد: هرچه خدمات عمومی بیشتری به زیرساختهای بانکی متصل شوند، اهمیت تابآوری و امنیت این زیرساختها نیز بیشتر خواهد شد.
اتصال خدمات حیاتی به شبکه بانکی، بدون طراحی سناریوهای دقیق برای زمان قطعی شبکه، اختلال ارتباطی، حمله سایبری یا از دسترس خارج شدن سامانههای بانکی، میتواند به جای تسهیل خدمات، به یک نقطه آسیبپذیر جدید تبدیل شود.
سؤال دیگر این است که در صورت اختلال در شبکه بانکی یا ارتباط میان سامانههای سوخت و بانکها، تکلیف شهروندی که در جایگاه سوخت قرار دارد چیست؟ آیا سازوکار آفلاین و اضطراری برای ادامه سوختگیری وجود دارد؟ اگر تراکنش انجام شود اما پاسخ بانکی با تأخیر برسد، چه سامانهای مسئول تعیین تکلیف تراکنش خواهد بود؟ و مهمتر از همه، مسئولیت خسارت احتمالی ناشی از خطای فنی یا حمله سایبری بر عهده کدام دستگاه خواهد بود؟
البته مسئولان تأکید کردهاند که زیرساختهای فنی برای اجرای طرح در نظر گرفته شده و هدف از آن، افزایش شفافیت و کاهش استفاده از کارتهای اضطراری جایگاههاست. اما در پروژهای با این سطح از اهمیت، «آماده بودن زیرساخت» نباید صرفاً به معنای امکان اجرای یک تراکنش در یک جایگاه پایلوت باشد؛ بلکه باید شامل آزمون فشار، آزمون نفوذ، پیشبینی خرابی، پشتیبانگیری، تداوم خدمت و سنجش تابآوری در مقیاس ملی باشد.
از سوی دیگر، اگر قرار است کارت بانکی به یکی از ابزارهای اصلی مدیریت سوخت تبدیل شود، لازم است متولیان بهصورت شفاف اعلام کنند که چه ارزیابیهای امنیتی پیش از اجرای گسترده طرح انجام شده است و آیا نتایج این ارزیابیها در اختیار نهادهای تخصصی حوزه امنیت سایبری قرار گرفته است یا خیر.
مسئله اصلی مخالفت با هوشمندسازی سوخت نیست؛ اتفاقاً دیجیتالی شدن این فرآیند میتواند مزایای قابل توجهی داشته باشد. مسئله اینجاست که خدمت حیاتی را نباید پیش از اثبات تابآوری زیرساخت، به زیرساخت دیگری وابسته کرد.
اکنون که اجرای طرح در مرحله پایلوت قرار دارد، شاید بهترین زمان برای پاسخ به این پرسشهاست؛ پیش از آنکه اتصال کارت بانکی به سوختگیری از یک پروژه آزمایشی به یک زیرساخت سراسری تبدیل شود.
در نهایت، افکار عمومی حق دارد بداند: آیا ابتدا زیرساختها و امنیت آنها آماده شده و سپس طرح اجرا شده است، یا قرار است زیرساخت همزمان با اجرای طرح ساخته و تکمیل شود؟
دیدگاهها
نظر، تجربه یا پرسش خود را با دیگر مخاطبان در میان بگذارید.